Huyền Quang

(1) "Không làm các điều ác" (Cease to do evil)

Tất cả chúng ta đều biết sự khác biệt giữa đúng và sai. Chúng ta không được làm bất cứ điều gì mà chúng ta biết sẽ gây tổn thương cho bất cứ ai, kể cả chính bản thân mình. Chim chóc và động vật cũng không được làm hại. Khi chúng ta nói không làm tổn thương ai hay vật gì, ý chúng ta còn sâu xa hơn là chỉ không gây ra nỗi đau thể xác.

Chúng ta không được nói những lời cay nghiệt hay bịa đặt những câu chuyện sai sự thật về bất cứ ai. Chúng ta không được làm bất cứ điều gì sai trái, ngay cả do sự chểnh mảng hay bất cẩn. Ví dụ, chúng ta quên đổ nước vào bát cho chó và chú chó tội nghiệp phải chịu khát. Có nhiều cách gây ra sự đau khổ chỉ vì sự bất cẩn.

Khi chúng ta gây ra sự bất hạnh cho người khác bằng bất kỳ hành động hay lời nói nào của mình, hoặc bằng cách không làm những gì chúng ta biết là đúng, thì chúng ta có tội làm điều ác. Viện cớ rằng điều sai trái mình làm chỉ là một "tội ác nhỏ" là không chính đáng. Khi Đức Phật khuyên chúng ta "Chấm dứt làm ác", Ngài không chỉ nói đến những hành động sai trái lớn, mà còn là tất cả mọi điều ác.

Chấm dứt làm tất cả những gì chúng ta biết là sai giống như việc dọn dẹp nhà cửa. Giống như chúng ta vứt bỏ những đồ đạc cũ, hỏng, chúng ta cũng phải dọn sạch những suy nghĩ sai lầm và hành động sai trái. Nhưng, nếu chúng ta chỉ dừng việc làm ác, thì chúng ta giống như một người chỉ có một căn phòng trống để sống. Khi vứt bỏ đồ đạc hỏng, chúng ta phải sắm đồ đạc mới. Khi vứt bỏ những suy nghĩ và hành động sai trái, chúng ta phải sử dụng những suy nghĩ đúng đắn và hành động đúng đắn, và đó là ý nghĩa của:

(2) "Siêng làm các việc lành" (Do good)

Điểm thứ nhất mang tính phủ định, đó là "không làm". Điểm thứ hai mang tính khẳng định và là "hãy làm". Có một câu chuyện cổ Ấn Độ kể về một người đàn ông luôn rất đau khổ. Nhiều người không hiểu tại sao ông ta không hạnh phúc. Mọi người đều nói ông là "một người rất tốt". Nhưng điều đó hoàn toàn không đúng. Ông ta đơn thuần chỉ là một người không xấu. Ông ta không làm điều gì ác, nhưng ông cũng chẳng làm điều gì thiện. Cuộc đời ông là một cuộc đời phủ định "không làm".

Hạnh phúc đến từ một cuộc sống có sự cân bằng đúng đắn giữa phủ định và khẳng định. Nếu chúng ta chỉ có phần "không làm" của việc sống đúng, thì chúng ta chỉ có dấu trừ (—) dùng trong số học. Khi chúng ta thêm phần "hãy làm" của việc sống đúng, thì chúng ta có dấu cộng (+) trong cuộc sống của mình.

Khi chúng ta làm việc thiện, chúng ta mang lại hạnh phúc cho chính mình và cho người khác. Làm điều sai trái thường mang lại sự phấn khích hoặc một mức độ niềm vui giả tạo nào đó, nhưng hạnh phúc đích thực không bao giờ đến từ việc làm điều sai trái. Do đó, ngay từ khi chúng ta bắt đầu biết suy nghĩ cho bản thân, chúng ta phải cố gắng đạt được sự cân bằng đúng đắn trong cuộc sống bằng cách dọn sạch mọi suy nghĩ sai lầm, lời nói sai lầm và hành động sai lầm, và thay thế chúng bằng những suy nghĩ tốt, lời nói tốt và hành động tốt.

Mọi người đều muốn được hạnh phúc, nhưng không ai có thể thành công trong việc trở nên thực sự và thực tâm hạnh phúc cho đến khi, trước hết, họ ngừng làm điều ác và cố gắng làm những điều thiện thực sự.

(3) "Giữ tâm ý trong sạch" (Purify heart and mind)

Điểm thứ ba này rất quan trọng. Khi trái tim thuần khiết thì không có ham muốn làm điều ác. Khi tâm trí trong sạch, chúng ta thậm chí không nghĩ đến điều ác, và việc làm điều thiện trở nên dễ dàng hơn vì chúng ta thực sự muốn làm điều thiện.

Ngày xưa ở Trung Quốc, có một nhà sư rất nổi tiếng, được biết đến khắp cả nước vì sự lương thiện và trí tuệ của mình. Thực tế, nhà sư này nổi tiếng đến mức ngay cả Hoàng đế cũng muốn có cơ hội nói chuyện với ông. Một sứ giả được cử từ cung điện hoàng gia đến tu viện trên một đỉnh núi xa xôi nơi nhà sư nổi tiếng sinh sống, yêu cầu ông đến thủ đô và thuyết giảng cho Hoàng đế về Phật giáo.

Khoảng một tháng sau, nhà sư đến cung điện của Hoàng đế và được đón tiếp vô cùng long trọng. Cùng ngày hôm đó, Hoàng đế đang tổ chức sinh nhật lần thứ sáu mươi lăm của mình và ông muốn làm một điều gì đó thiêng liêng để kỷ niệm dịp này. Vì vậy, ông quyết định đến thăm nhà sư nổi tiếng và nghe một bài thuyết pháp. Hoàng đế và Hoàng hậu cùng tất cả các thành viên của hoàng gia đi vào một hội trường lớn của cung điện và mời nhà sư nói chuyện với họ.

Nhà sư hỏi họ về chủ đề mà họ muốn ông nói. Hoàng đế trả lời: "Xin hãy nói cho chúng tôi biết giáo lý sâu sắc nhất của Phật giáo là gì". Nhà sư già cúi đầu trước Hoàng đế và trả lời: "Không làm điều ác, làm điều thiện, thanh lọc tâm và trí; đây là lời dạy của tất cả các Đức Phật".

Hoàng đế không hài lòng với câu trả lời này và nói: "Đây không phải là một giáo lý sâu sắc — ngay cả một đứa trẻ năm tuổi cũng có thể hiểu được".
"À, vâng", nhà sư trả lời — "một đứa trẻ năm tuổi chắc chắn có thể hiểu được giáo lý này, nhưng ngay cả một ông lão sáu mươi lăm tuổi cũng có thể thấy khó mà thực hành được".

(1) "Cease to do evil"

All of us know the difference between right and wrong. We must not do anything we know will be hurtful to anyone, including ourselves. Birds and animals, too, must not be harmed. When we speak of not hurting anyone or anything, we mean far more than just not causing physical pain.

We must not speak unkind words or invent untrue stories about anyone. We must not do anything wrong even by neglect or carelessness. For example, we forget to fill the dog's water-bowl and the poor dog suffers from thirst. There are many ways to cause suffering simply by carelessness.

When we have caused unhappiness to others by any act or word of ours, or by failing to do what we know is right, then we are guilty of doing evil. It is not a good excuse that something wrong we have done is only a "small evil". When Lord Buddha advised us "Cease to do evil", He did not mean only big mis-deeds, but also all evil.

Ceasing to do all that we know to be wrong is like cleaning a house. Just as we throw away old, broken furniture, we must also clear away wrong thinking and wrong acting. But, if we merely cease to do evil, then we are like a person who has only an empty room in which to live. When we throw away broken furniture, we get new furniture. When we throw away wrong thinking and wrong acting, we must then use right thinking and right acting and this is what is meant by:

(2) "Do good"

Point one is negative, it is "do not". Point two is positive and "do". There is an old Indian story about a man who was always very unhappy. Many people could not understand why he was not happy. Everyone said he was "a very good man". But that was not at all true. He was merely not a bad man. He did nothing evil, but also he did nothing good. His life was a negative "do not" life. Happiness comes from a life of right balance between negative and positive. If we have only the "do not" part of right living, then we have the minus sign (—) we use in arithmetic. When we add the "do" part of right living then we have the plus sign (+) in our lives.

When we do good we bring happiness to ourselves and others. Doing wrong often brings excitement or some degree of false joy, but true happiness never comes from doing wrong. Therefore, at the very beginning of the time when we start to think for ourselves, we must try to get correct balance in our lives by clearing away all wrong thinking, wrong talking and wrong actions and replacing them with good thoughts, good speech and good actions.

Everyone wants to be happy, but no one can succeed in being really and truly happy until, first of all, he ceases to do evil and tries hard to do actual good.

(3) "Purify heart and mind"

This point three is very important. When the heart is pure then there is no desire to do evil. When the mind is pure we do not even think of evil, and doing good becomes easier because we actually wish to do good.

Once, a long time ago in China, there was a very famous monk who was known all over the country for his goodness and wisdom. In fact this monk was so well known that even the Emperor wanted a chance to talk with him. A messenger was sent from the imperial palace to the monastery on a distant mountain top where the famous monk lived, asking him to come to the capital and give a lecture to the Emperor on Buddhism.

A month or so later the monk arrived at the Emperor's palace and was received with great honour. That same day the Emperor was celebrating his sixty-fifth birthday and he wanted to do something holy in honour of the occasion. So he decided to visit the famous monk and listen to a sermon. The Emperor and Empress and all the members of the imperial household went into a large hail of the palace and invited the monk to speak to them.

The monk asked them the subject on which they would like him to speak. The Emperor replied, "Please tell us what is the deepest teaching of Buddhism". The old monk bowed to the Emperor and answered, "Cease to do evil, do good, purify heart and mind; this is the teaching of all the Buddhas".

The Emperor was not pleased with this answer and said, "This is not a deep teaching — even a child of five years can understand it".
"Ah, yes", replied the monk — "a child of five years can certainly understand this teaching, but even an old man of sixty-five years may find it hard to put into practice".