HUYỀN QUANG 

I. MỞ ÐỀ

Rắn độc thuốc độc là thứ người đời rất kinh sợ, nhưng không đáng sợ bằng tam độc. Vì rắn độc thuốc độc hại người chỉ một thân này, tam độc hại người đến bao nhiêu đời, bao nhiêu kiếp. Nếu đáng sợ chúng ta nên sợ tam độc hơn tất cả thứ độc khác. Thế mà, người đời chẳng những không sợ tam độc, lại còn nuôi dưỡng chứa chấp bảo vệ, khiến nó càng ngày càng tăng trưởng.

II. HÌNH TƯỚNG TAM ÐỘC

Tam độc là ba thứ ác độc mang đau khổ đến cho con người, phá hoại mọi hạnh phúc an vui của con người. Theo thứ tự thông thường của nó là Tham, Sân, Si; song đặt đúng trật tự từ gốc ra ngọn phải nói Si, Tham, Sân.

1. Si: Si là si mê. Không biết đúng lẽ thật giả, không nhận ra phải trái, không thấy được tà chánh. Cái si mê căn bản nhất là nhận lầm thân giả dối làm cái ta chân thật. Bởi lầm thân này làm ta, nên bao nhiêu nhu cầu đòi hỏi của nó đều tìm cách thỏa mãn. Bám níu lấy cái thân giả dối không thật ấy làm mạng sống của mình, nên làm vô số chuyện ác độc tội lỗi, cứ lăn lộn trong luân hồi sanh tử đời đời kiếp kiếp. Ðó là gốc si mê che lấp tâm linh, dìm con người ngập sâu trong tăm tối.

2. Tham: Do chấp thân là thật nên khởi tham lam mọi nhu cầu vật chất cho thân. Lòng tham là cái túi không đáy, không biết đến đâu là đủ. Cứ mải miết chạy theo ngũ dục: tài, sắc, danh, thực, thùy để thỏa mãn lòng tham vô tận ấy. Lòng tham là nguyên nhân sanh ra cướp bóc, lừa đảo, tranh giành, giết hại lẫn nhau. Từ tham tài, tham sắc đến tham danh, tham lợi, tham sống sợ chết… đều biến con người thành cỗ máy ích kỷ nhỏ nhen, sẵn sàng dẫm đạp lên người khác để giành giựt lợi ích về mình.

3. Sân: Sân là nóng giận. Do tham lam mà không toại nguyện, hoặc bị ngăn trở liền nổi sân. Một khi nổi sân thì mọi tội ác nào cũng dám làm. Lửa sân hận thiêu đốt cháy hết mầm mống công đức thiện lành. Người xưa có câu: “Nhất niệm sân tâm khởi, bách vạn chướng môn khai” (Một niệm sân hận dấy lên, trăm vạn cửa nghiệp chướng mở ra). Lòng sân dấy khởi khiến mất hết lý trí, che lấp sự sáng suốt, gia đình xào xáo, anh em chia lìa, xã hội loạn lạc, chiến tranh tương tàn cũng gốc từ lòng sân hận mà ra.

III. TRỪ TAM ÐỘC

Trừ tam độc, chúng ta phải nhắm thẳng vào gốc của nó là si, nên phương pháp trừ nó phải là trí tuệ. Có hai phương pháp chính:

• Quán vô thường: Thấy đúng như thật thân này vô thường, mạng người sống trong hơi thở. Vạn vật trên đời từ cỏ cây đến con người đều bị định luật sanh trụ dị diệt, sanh lão bệnh tử chi phối. Quán vô thường để không còn đắm luyến thân thể, không bám víu ngoại cảnh, do đó lòng tham sân từ từ bị tiêu trừ.
• Quán duyên sanh: Thấy rõ thân này do duyên hợp không thật là trí tuệ. Tất cả sự vật đều nương gá vào nhau mà thành lập, không có một thực thể trường tồn bất biến. Ngã và ngã sở đều là không. Ngộ được lý duyên sanh vô ngã, gốc si mê bị bứng tróc, từ đó không còn ái nhiễm, không còn bảo thủ, tham sân si dứt sạch, bước thẳng vào cảnh giới giải thoát Niết bàn.

Thiền Sư Thích Thanh Từ
Trích: Bước Đầu Học Phật
🙏🌸