Sau Đại hội kỷ niệm 50 năm Gia Đình Phật Tử Việt Nam tại Hoa Kỳ, ở Thiền Viện Chân Nguyên, Adelanto, California, trong tôi còn đọng lại rất nhiều hình ảnh. Những màu áo Lam nối dài khắp sân chùa. Những cái chào nhau của lần đầu gặp gỡ. Những cái bắt tay sau nhiều năm xa cách. Những tiếng cười xen lẫn những giọt nước mắt của ngày hội ngộ. Năm mươi năm là một chặng đường đủ dài để biết bao thế hệ cùng đi qua dưới một màu áo.

Nhưng rồi khi mọi người đã trở về với cuộc sống thường ngày, trong tôi lại hiện lên hình ảnh của một người không còn có mặt giữa chúng ta.

Đó là Bác Gia Trưởng Minh Nhàn của đơn vị tôi.

Bác ra đi ở tuổi năm mươi ba, quá đột ngột để bất kỳ ai có thể chuẩn bị cho một lời chia tay. Thế nhưng, điều khiến tôi nhớ về Bác nhiều nhất không phải là ngày Bác rời xa chúng ta, mà là cách Bác đã sống khi còn hiện diện.

Người Thầm Lặng Giữa Chúng Ta

Bác hiếm khi nói những điều lớn lao. Bác không giảng giải nhiều về đạo lý. Nhưng nhìn cách Bác đối xử với mọi người, tôi hiểu rằng có những bài học không cần được nói ra, chỉ cần được sống.

Tôi từng thấy Bác âm thầm giúp đỡ những anh em gặp khó khăn về tài chánh mà không mong người khác biết đến. Có người gặp biến cố trong cuộc sống, Bác là người hỏi han đầu tiên. Có người chán nản muốn rời hàng ngũ, Bác không trách móc, cũng không phán xét. Bác chỉ lặng lẽ ngồi xuống, lắng nghe và tìm cách giữ người ấy ở lại.

Nhiều năm sinh hoạt trong Gia Đình Phật Tử, tôi cứ nghĩ mình đã hiểu ý nghĩa của bốn chữ ấy. Chỉ đến khi nhìn lại cuộc đời của Bác Minh Nhàn, tôi mới nhận ra rằng điều quý giá nhất không nằm ở hai chữ "Phật Tử", mà bắt đầu từ hai chữ "Gia Đình".

Hai Chữ Gia Đình

Nếu một người anh em gặp khó khăn về tài chánh, ta tìm cách giúp trong khả năng của mình. Nếu họ gặp biến cố, ta ở bên cạnh. Nếu họ phạm sai lầm, ta nhắc nhở bằng lòng thương hơn là sự kết tội.

Đó mới là điều làm cho hai chữ Gia Đình có ý nghĩa.

Học Phật Để Biết Thương Nhau Nhiều Hơn

Chúng ta thường tự hào vì mình là những người học Phật. Chúng ta học về từ bi, hỷ xả, vô ngã và bao dung. Nhưng càng đi lâu trên con đường ấy, tôi càng nhận ra rằng học Phật không phải để trở thành người chỉ biết nói về giáo lý, mà là để biết thương nhau nhiều hơn.

Đáng tiếc thay, đôi khi chính trong môi trường học Phật, chúng ta lại dễ quên điều đó.

Chúng ta mong người khác phải nhẫn nhịn như một vị Bồ Tát, phải ứng xử hoàn hảo như một vị Phật, nhưng lại quên rằng tất cả chúng ta đều chỉ là những người đang học để trở thành Phật tử đúng nghĩa. Không ai bước vào Gia Đình Phật Tử mà đã trọn vẹn. Ai cũng mang theo những tập khí, những giới hạn và những cái tôi cần được chuyển hóa.

Điều Khiến Tôi Lo Lắng Hơn Cả

Tôi chưa bao giờ nghĩ Gia Đình Phật Tử sẽ lụi tàn vì thiếu người, thiếu kinh phí hay thiếu những chương trình sinh hoạt hấp dẫn.

Điều khiến tôi lo lắng hơn là một ngày nào đó, chúng ta vẫn còn đầy đủ cờ Lam, đồng phục Lam, nghi thức Lam, nhưng tình Lam giữa những con người lại không còn như trước.

Dựng Nên Một Mái Nhà

Có lẽ điều mà các bậc tiền bối muốn gửi gắm khi đặt tên là Gia Đình Phật Tử không chỉ là xây dựng một tổ chức tu học. Các Ngài muốn dựng nên một mái nhà. Một mái nhà mà khi ai đó gặp hoạn nạn sẽ có người nâng đỡ. Khi ai đó lầm lỗi sẽ có người bao dung. Khi ai đó thành công sẽ có người cùng vui. Và khi ai đó mỏi mệt sẽ luôn có một nơi để trở về.

Nền Móng Giúp Gia Đình Phật Tử Tồn Tại

Sau Đại hội 50 năm, nhìn lại chặng đường của Gia Đình Phật Tử Việt Nam tại Hoa Kỳ, tôi nghĩ điều đáng tự hào nhất không chỉ là chúng ta đã đi được nửa thế kỷ. Điều đáng tự hào hơn là suốt nửa thế kỷ ấy đã có biết bao người âm thầm sống như Bác Minh Nhàn, xem anh em Lam viên là người thân của mình, cho đi mà không cần được nhắc tên, giúp đỡ mà không cần được ghi nhận.

Có lẽ đó mới chính là nền móng giúp Gia Đình Phật Tử tồn tại đến hôm nay.

Một Câu Hỏi Giản Dị

Sự hiện diện của Bác giữa chúng ta không còn nữa, nhưng hạnh nguyện của Bác vẫn lặng lẽ tiếp tục trong ký ức của những người ở lại. Mỗi lần nhớ đến Bác, tôi không chỉ nhớ một con người, mà còn nhớ một cách sống. Và chính cách sống ấy luôn nhắc nhở tôi bằng một câu hỏi rất giản dị, nhưng cũng rất khó trả lời:

Nếu mỗi người đều biết thương nhau thêm một chút, bớt đi một chút tự ái, biết đưa tay khi một người anh em gặp nạn, biết ngồi lại khi có những hiểu lầm thay vì quay lưng bước đi, thì ngọn lửa Lam sẽ không bao giờ tắt.